Hoe kom ik uit een negatieve spiraal?
Door Mick van Dijk · Bijgewerkt op 18 november 2026
Het korte antwoord
Doe vandaag één klein ding dat je kunt afmaken, zoals een rondje lopen of één bericht beantwoorden. Als het tegenzit, gaan mensen vaak minder doen. Dan gaat er ook minder goed, en begint de volgende dag zwaarder. Zo blijft de spiraal draaien. Je hoeft je niet eerst klaar te voelen. Kies een tijd, en begin klein.
Hoe blijf ik niet hangen in het negatieve?
Verander eerst wat je doet, en pas daarna hoe je je voelt. Cuijpers en collega's brachten 16 studies met 780 mensen samen waarin mensen kleine activiteiten in hun week planden. In die groepen werd de stemming duidelijk beter. De mensen in die studies hadden een depressie. Het overzicht zegt dus iets over hoe doen en stemming samenhangen, en niets over jouw situatie. Het gaat om de volgorde: eerst de activiteit, dan het gevoel.
Waarom maakt minder doen het erger?
Voelt alles zwaar, dan is het logisch dat je afhaakt bij plannen, mensen en dingen die moeite kosten. Alleen kwamen daar ook de goede momenten vandaan. Met minder daarvan worden de dagen leger, en wordt ergens aan beginnen nog lastiger. Lejuez en collega's schreven een stappenplan dat het andersom doet. Je schrijft op wat je op een dag doet, kiest dingen die passen bij wat jij belangrijk vindt, en zet die in je week, de makkelijkste eerst.
En als het voelt alsof niets wat ik doe iets verandert?
Dat gevoel wordt al vijftig jaar onderzocht. Maier en Seligman keken terug op dat onderzoek, veel ervan bij dieren, en kwamen tot een nieuwe lezing. Opgeven is de gewone reactie op een lange reeks nare dingen waar je geen grip op had. Wat je moet leren, is het andere deel: dat wat je doet wel verschil maakt. Kies dus iets waarvan je het resultaat ziet, zoals een opgemaakt bed of een leeg bureau, en merk op dat jij het deed.
En als de spiraal vooral in mijn gedachten zit?
Blijven je gedachten rondjes draaien, lees dan Hoe kom ik uit mijn hoofd? Doe je wel dingen maar voelt het alsof je niet vooruitkomt, kijk dan bij Waarom heb ik het gevoel dat ik niet vooruitkom? Voel je je al weken somber, of wordt het steeds zwaarder, praat dan met je huisarts.
In de app No Rush
Op Home zet Wat nu? één kleine stap voor vandaag klaar en zegt erbij waarom die.
Bij Praten kun je het wolkje vertellen wat je steeds naar beneden trekt. Het vraagt door op wat je zegt.
No Rush-app
Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.
Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.
Bronnen
- Cuijpers, van Straten & Warmerdam (2007). Behavioral activation treatments of depression: A meta-analysis. Clinical Psychology Review, 27(3), 318-326. doi.org/10.1016/j.cpr.2006.11.001
- Lejuez, Hopko, Acierno, Daughters & Pagoto (2011). Ten year revision of the brief behavioral activation treatment for depression: revised treatment manual. Behavior Modification, 35(2), 111-161. doi.org/10.1177/0145445510390929
- Maier & Seligman (2016). Learned helplessness at fifty: Insights from neuroscience. Psychological Review, 123(4), 349-367. doi.org/10.1037/rev0000033
Lees ook
- Waarom zit ik in een sleur?In een sleur lijkt elke dag op de vorige en verandert er niets. Waarom gewoontes dat in stand houden, wat onderzoek vond, en een kleine plek om te beginnen.
- Waarom voel ik me vastgelopen?Loop je vast in je leven en weet je niet wat je moet doen? Hier staan tien redenen waarom mensen vastlopen, en bij elke reden wat je als eerste kunt doen.
- Waarom voel ik me verloren?Weet je niet welke kant je op moet? Het begint vaak als iets ophoudt dat je dagen richting gaf. Vijf soorten niet-weten, elk met een eigen eerste stap.