Waarom kies ik steeds voor wat nu lekker is?

Door No Rush · Bijgewerkt op 25 oktober 2026

Het korte antwoord

Je ochtend-ik maakt het plan, en je avond-ik moet het uitvoeren terwijl het makkelijke vlak voor je neus ligt. Onderzoek naar kiezen over tijd laat zien dat een beloning dichtbij veel harder trekt. Kies dus één moment waarop het meestal misgaat, en verander dat moment voordat het komt.

Waarom wil ik steeds iets wat meteen fijn is?

Omdat een beloning dichtbij zwaarder weegt dan een beloning ver weg, en dat gebeurt bij bijna iedereen. George Ainslie beschreef het in 1975. Liggen twee beloningen allebei ver weg, dan kiezen mensen de grotere die later komt. Ligt de kleinere ineens binnen handbereik, dan stappen velen daarop over. Aan jou veranderde er in de tussentijd niets. Alleen de afstand werd anders.

Waarom gooi ik 's avonds om wat ik 's ochtends bedacht?

's Ochtends beslis je over de avond, van een afstand. 's Avonds sta je met dezelfde keuze vlak voor je neus. De economen Ted O'Donoghue en Matthew Rabin lieten zien dat uitstellen en te snel toegeven uit dezelfde afweging komen. Zijn de kosten nu, dan stel je uit. Is het fijne nu, dan pak je het meteen.

Komt het door dopamine?

Voor een deel, al werkt het anders dan vaak verteld wordt. Dopamine gaat vooral over willen, over wat je trekt, en minder over hoe fijn iets daarna is. Daarom kan iets hard trekken en weinig geven. Dat komt vooral uit onderzoek bij dieren. Dat elke like een dopamine-shot is, is bij mensen nooit gemeten.

Je kunt iets kleins proberen. Trekt iets aan je, geef het dan een cijfer voor hoe graag je het wilt, en daarna een cijfer voor hoe fijn het was. Of dat helpt, heeft niemand getoetst.

Hoe stop ik met kiezen voor wat nu lekker is?

Verander het moment, in plaats van ertegen te vechten. Zoek eerst het precieze punt waarop het kantelt, zoals op de bank gaan zitten na het eten. Bedenk dan vooraf wat je daar doet: als ik na het eten ga zitten, leg ik eerst mijn telefoon in de gang. In 642 toetsen hielpen plannen met een wanneer en een waar een beetje, minder dan vaak beweerd wordt.

Leg wat je trekt een stap verder weg. In een experiment waarin mensen zelf een limiet op hun telefoon zetten, gebruikten ze die apps 16 procent minder. Bij mensen die vastzitten is dit niet apart onderzocht.

In de app No Rush

Je kunt het wolkje vertellen dat je steeds kiest wat nu fijn is en daar later van baalt. Het vraagt niet wát het is, en het zegt niets over discipline. Het stelt drie vragen, één voor één: wat er gebeurt vlak voordat het kantelt, wat het je op dat moment geeft, en wat het je een dag later kost.

No Rush-app

Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.

Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.

Bronnen

Ainslie (1975). Specious reward: A behavioral theory of impulsiveness and impulse control. Psychological Bulletin, 82(4), 463-496. doi.org/10.1037/h0076860
O'Donoghue & Rabin (1999). Doing it now or later. American Economic Review, 89(1), 103-124. doi.org/10.1257/aer.89.1.103
Berridge & Robinson (1998). What is the role of dopamine in reward: hedonic impact, reward learning, or incentive salience? Brain Research Reviews, 28(3), 309-369. doi.org/10.1016/S0165-0173(98)00019-8
Sheeran, Listrom & Gollwitzer (2025). The when and how of planning: Meta-analysis of the scope and components of implementation intentions in 642 tests. European Review of Social Psychology, 36(1), 162-194. doi.org/10.1080/10463283.2024.2334563
Allcott, Gentzkow & Song (2022). Digital addiction. American Economic Review, 112(7), 2424-2463. doi.org/10.1257/aer.20210867