Waarom ben ik zo lui?
Door No Rush · Bijgewerkt op 10 november 2026
Het korte antwoord
Waarschijnlijk niet. Hard nadenken voelt voor de meeste mensen onprettig, en ze vermijden het als het kan. Een overzicht van 170 onderzoeken met 4.670 mensen in 29 landen vond dat bij allerlei groepen en taken. Kijk dus eerst naar de taak die je steeds overslaat. Is hij onprettig of vaag, of levert hij pas veel later iets op? Maak dan de eerste stap kleiner.
Wat is de oorzaak van luiheid?
Meestal is het de taak, en hoe mensen moeite afwegen. In zes experimenten van Wouter Kool en collega's kozen mensen vrij tussen twee taken. Ze schoven op naar de taak die minder denkwerk vroeg, ook als ze het verschil niet hadden opgemerkt. Een overzicht van 170 onderzoeken vond dat denkwerk voor de meeste mensen onprettig voelt terwijl ze ermee bezig zijn.
Wegsturen van moeite is dus bij bijna iedereen de gewone stand. Wat luiheid heet, is vaak een taak die vaag is, te groot, of eng om slecht te doen.
Ben ik lui, of is er iets anders aan de hand?
Kijk welke taken je overslaat. Piers Steel ging 691 bevindingen over uitstellen na. Onprettige taken werden meer uitgesteld, en taken die pas veel later iets opleveren ook. Een belastingformulier heeft allebei. Een scriptie ook. Kook je nog wel voor vrienden, kom je op je werk en antwoord je mensen die op je wachten, dan past het woord lui niet zo goed bij je.
Of er bij jou nog iets anders is, kan deze pagina niet zeggen. Vraag je je dat af, dan kan een huisarts met je meekijken.
Hoe kom ik van mijn luiheid af?
Maak de eerste stap kleiner dan je denkt dat nodig is, en bepaal wanneer en waar je hem doet. Peter Gollwitzer en Paschal Sheeran voegden 94 onderzoeken naar als-dan-plannen samen, zoals "als mijn koffie op is, open ik het document". Mensen met zo'n plan deden vaker wat ze van plan waren.
Let op het moment vlak voor je zou beginnen. Wat doe je in plaats daarvan, en wat maakt de taak juist dan zwaar? Het antwoord laat zien welk stuk je kleiner kunt maken.
Helpt het om jezelf lui te noemen?
Waarschijnlijk niet. Juliana Breines en Serena Chen deden experimenten waarin studenten een moeilijke toets slecht maakten. Studenten die daarna de vraag kregen om mild naar die misser te kijken, leerden langer voor de volgende toets dan de anderen. Lui is een oordeel over jou als persoon. Met "deze taak is te groot" kun je iets, want een taak kun je kleiner maken.
In de app van No Rush
Lukte een stap niet, dan vraagt de app wat ertussen kwam. Daarna biedt hij aan een kleinere versie klaar te zetten, die je eerst kunt aanpassen, zo klein dat hij ook op een slechte dag kan. Soms vraagt hij wat je zou zeggen tegen een vriend bij wie een stap niet lukte.
No Rush-app
Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.
Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.
Bronnen
- Kool, McGuire, Rosen & Botvinick (2010). Decision making and the avoidance of cognitive demand. Journal of Experimental Psychology: General, 139(4), 665-682. doi.org/10.1037/a0020198
- David, Vassena & Bijleveld (2024). The unpleasantness of thinking: A meta-analytic review of the association between mental effort and negative affect. Psychological Bulletin, 150(9), 1070-1093. doi.org/10.1037/bul0000443
- Steel (2007). The nature of procrastination: a meta-analytic and theoretical review of quintessential self-regulatory failure. Psychological Bulletin, 133(1), 65-94. doi.org/10.1037/0033-2909.133.1.65
- Gollwitzer & Sheeran (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69-119. doi.org/10.1016/S0065-2601(06)38002-1
- Breines & Chen (2012). Self-compassion increases self-improvement motivation. Personality and Social Psychology Bulletin, 38(9), 1133-1143. doi.org/10.1177/0146167212445599
Lees ook
- Waarom stel ik alles uit?Uitstelgedrag: je stelt uit wat vervelend voelt, pas later iets oplevert of te moeilijk lijkt. Wat onderzoek vond, en hoe je na zo'n dag weer begint.
- Waarom maak ik nooit iets af?Waarom de meeste mensen in het midden van een taak blijven hangen, waarom het einde pas trekt als het in zicht is, en hoe je door het midden komt.
- Waarom heb ik een deadline nodig om iets te doen?Waarom een deadline dichtbij je in beweging zet en een verre niet, wat proeven met deadlines vonden, en hoe je een taak vandaag een begin geeft.