Naar de inhoud
No Rush
NL
Doe de test Aanmelden

Waarom kan ik me nergens op vastleggen?

Door Mick van Dijk · Bijgewerkt op 11 november 2026

Het korte antwoord

Vaak omdat één ding kiezen betekent dat je de rest kwijtraakt. In experimenten van Jiwoong Shin en Dan Ariely staken mensen moeite en geld in opties die dreigden te verdwijnen, ook als die opties hen weinig konden schelen. Kies één ding voor vier weken en zet nu de dag in je agenda waarop je opnieuw kijkt. Tot die dag laat je de andere opties liggen.

Waarom kan ik me niet vastleggen?

Je vastleggen op één ding betekent dat je de andere opgeeft, en dat voelt als verlies. Jiwoong Shin en Dan Ariely deden vier experimenten met een spel met deuren. Dreigde een deur te verdwijnen, dan staken spelers meer moeite en geld in het openhouden ervan, ook als wat erachter zat weinig interessant leek.

Zo kun je een studie, een baan of een plan willen en toch blijven wachten. Zolang je niet kiest, is geen van de andere weg.

Waardoor komt het dat je je niet vastlegt?

Meestal is het de angst om een optie kwijt te raken. Jiwoong Shin en Dan Ariely lieten mensen een spel spelen waarin deuren konden verdwijnen. Spelers staken moeite en geld in het openhouden van die deuren, ook als een deur weinig interessant leek. Volgens hun laatste experiment deden mensen dat uit afkeer van verlies, en niet omdat ze flexibel wilden blijven.

Meer weten veranderde dat niet. Spelers bleven het doen nadat ze hoorden wat elke deur opleverde en meer ervaring hadden, en ook toen de kosten duidelijk in beeld stonden.

Word ik gelukkiger als ik mijn opties openhoud?

Waarschijnlijk niet. In een onderzoek van Daniel Gilbert en Jane Ebert kozen mensen een foto. Een deel kon zich bedenken en de foto later ruilen, de anderen moesten hem houden. Wie kon ruilen, vond de eigen foto achteraf minder mooi. Je kunnen bedenken voelt veilig, maar het lijkt je minder blij te maken met wat je hebt.

Jagen op de beste optie doet iets vergelijkbaars. Onderzoekers volgden ongeveer 500 laatstejaarsstudenten die een baan zochten. De studenten die de beste baan wilden die ze konden vinden, verdienden bij de start meer. Ze waren ook minder tevreden met hun baan, en voelden zich slechter tijdens het zoeken.

Hoe leg ik me ergens op vast?

Kies één ding en leg je erop vast voor een afgesproken tijd, bijvoorbeeld vier weken. Zet nu de dag in je agenda waarop je opnieuw kijkt. Tot die dag kijk je niet naar de andere opties. Op die dag beslis je of je doorgaat, en dan weet je vier weken meer dan nu.

Bij een opleiding kunnen dat de eerste vier weken lessen zijn. Bij een eigen plan vier weken waarin je er op vaste momenten aan werkt.

In de app van No Rush

De app heeft een lijst die Richtingen heet, met wat mensen doen als ze vastlopen. Bij elke richting staat het nadeel en een eerste stap die je kunt zetten.

No Rush-app

Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.

Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.

Bronnen

  1. Shin & Ariely (2004). Keeping doors open: The effect of unavailability on incentives to keep options viable. Management Science, 50(5), 575-586. doi.org/10.1287/mnsc.1030.0148
  2. Gilbert & Ebert (2002). Decisions and revisions: The affective forecasting of changeable outcomes. Journal of Personality and Social Psychology, 82(4), 503-514. doi.org/10.1037/0022-3514.82.4.503
  3. Iyengar, Wells & Schwartz (2006). Doing better but feeling worse: looking for the ‘best’ job undermines satisfaction. Psychological Science, 17(2), 143-150. doi.org/10.1111/j.1467-9280.2006.01677.x

Lees ook

Hoe de antwoorden op deze site tot stand komen