Waarom voelt een nieuw jaar als een nieuwe start?
Door No Rush · Bijgewerkt op 24 oktober 2026
Het korte antwoord
Het heet het fresh start effect. Onderzoekers zagen dat mensen na een nieuw jaar, maar ook na een nieuwe maand, een maandag of een verjaardag, vaker beginnen aan iets wat ze voor zichzelf willen. Hun idee is dat de datum je losmaakt van wat vorig jaar misging. Elk van die momenten kun je gebruiken, en met een kleine eerste stap begin je makkelijker dan met een groot plan.
Wat is het fresh start effect?
Het fresh start effect is de naam voor een patroon dat Hengchen Dai, Katherine Milkman en Jason Riis in 2014 beschreven. Na een duidelijk moment in de tijd beginnen mensen vaker aan iets wat ze voor zichzelf willen. Ze zagen het in zoekopdrachten naar "dieet" bij Google, in sportschoolbezoek van 11.912 studenten, en in doelen die mensen op een website vastlegden.
Alle drie de studies keken achteraf naar gegevens uit het gewone leven. Ze laten dus een patroon zien, en of de datum het zelf veroorzaakt, kunnen ze niet zeggen.
Waarom helpt een nieuwe datum?
De onderzoekers denken dat zo’n moment oude missers in een vorige periode zet. De poging van vorig jaar hoort dan bij vorig jaar, en de nieuwe voelt minder als de volgende poging van hetzelfde. Dat is hun verklaring van het patroon, en hun studies in het veld toetsten die niet rechtstreeks.
Moet ik wachten tot januari?
Nee. In dezelfde studies gaven een nieuwe week, een nieuwe maand en een nieuw semester hetzelfde patroon, en ook een verjaardag of een feestdag. Een maandag of de eerste van de maand is wat ze maten. Grote veranderingen in je leven tellen ook. Bas Verplanken en Deborah Roy vonden dat een campagne voor nieuwe, groenere gewoontes beter werkte bij mensen die de afgelopen drie maanden verhuisd waren.
Hoe gebruik ik een nieuwe start?
Kies één kleine stap en geef die een moment en een plek, en bedenk wat je doet als er iets tussenkomt. Een overzicht van 642 toetsen van Paschal Sheeran en collega’s vond dat zo’n plan een beetje helpt, minder dan vaak beweerd. Begin met iets wat je in de eerste week kunt doen, vóór een groot levensdoel.
Sla je een dag over, dan zakt een nieuwe gewoonte maar een beetje terug, vonden Phillippa Lally en collega’s. Eén gemiste dinsdag maakt de start niet ongedaan.
Als het nieuwe jaar zwaar voelt
Dai en collega’s keken alleen naar neutrale of fijne momenten. Ze schrijven zelf dat een zwaar moment, zoals een scheiding of een overlijden, misschien niet meteen motiveert. Doet het nieuwe jaar je vooral denken aan wat niet lukte, dan kun je ook in een gewone week in februari beginnen.
Voelt het al lang zwaar, of lijkt niets er nog toe te doen, praat dan met je huisarts of met iemand die je vertrouwt. De hulplijnen staan onderaan deze pagina.
In de app No Rush
De app geeft je één stap per keer, en je kunt op elke dag beginnen. Bij elke stap die je plant, staat de vraag Wanneer, en waar?, met een voorbeeld als na het eten, thuis.
No Rush-app
Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.
Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.
Bronnen
- Dai, Milkman & Riis (2014). The fresh start effect: Temporal landmarks motivate aspirational behavior. Management Science, 60(10), 2563-2582. doi.org/10.1287/mnsc.2014.1901
- Verplanken & Roy (2016). Empowering interventions to promote sustainable lifestyles: Testing the habit discontinuity hypothesis in a field experiment. Journal of Environmental Psychology, 45, 127-134. doi.org/10.1016/j.jenvp.2015.11.008
- Sheeran, Listrom & Gollwitzer (2025). The when and how of planning: Meta-analysis of the scope and components of implementation intentions in 642 tests. European Review of Social Psychology, 36(1), 162-194. doi.org/10.1080/10463283.2024.2334563
- Lally, van Jaarsveld, Potts & Wardle (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998-1009. doi.org/10.1002/ejsp.674
Lees ook
- Hoe kies ik een goed voornemen voor het nieuwe jaar?Wat een Zweeds onderzoek met 1066 mensen vond over voornemens die een jaar standhouden, hoe concreet je het maakt, en waar je ideeën vindt.
- Werkt de tweeminutenregel?Wat de tweeminutenregel is, wat onderzoek zegt over klein beginnen, en wat je doet als twee minuten nog te veel voelt.
- Hoe lang duurt het om een gewoonte aan te leren?Waarom er geen vast aantal dagen bestaat voor een nieuwe gewoonte, wat een onderzoek met 96 mensen vond, en wat je doet na een overgeslagen dag.