Waarom speel ik altijd op veilig?
Door Mick van Dijk · Bijgewerkt op 11 november 2026
Het korte antwoord
Omdat een verlies zwaarder weegt dan een even grote winst, en omdat blijven waar je zit niet voelt als een besluit. Daniel Kahneman en Amos Tversky lieten zien dat mensen liever iets zekers nemen dan een gok op meer. Vaak is dat prima. Het zit in de weg als je het ook doet bij dingen die je wel wilt. Kies er één en probeer deze week de kleinste versie.
Waarom voelt de veilige optie zoveel beter?
Omdat je hoofd zwaarder telt wat je kunt verliezen dan wat je kunt winnen. Daniel Kahneman en Amos Tversky lieten mensen kiezen tussen zekere en onzekere uitkomsten. Mensen gaven een uitkomst die alleen waarschijnlijk was minder gewicht dan een uitkomst die zeker was. Daardoor namen ze liever een zekere winst dan een gok op meer.
Ze zagen ook dat mensen een uitkomst als winst of verlies beoordelen vanaf het punt waar ze nu staan, en dat een verlies zwaarder weegt dan een even grote winst. Heb je een baan of een studie, dan telt weggaan als verlies. Het nieuwe telt alleen als een winst die je misschien krijgt.
Waarom is blijven waar ik zit de makkelijkste keuze?
Omdat blijven niet voelt als een besluit. William Samuelson en Richard Zeckhauser deden een reeks experimenten met keuzes. Mensen bleven opvallend vaak bij wat er al was, door niets te doen of door bij hun eerdere besluit te blijven. Ze zagen hetzelfde bij keuzes die universiteitsmedewerkers in het gewone leven maakten voor een zorgverzekering en een pensioenregeling.
Blijven is ook een keuze, alleen vraagt niemand je om hem te maken. Voor weggaan moet je een gesprek voeren, een formulier invullen of je ontslag indienen. Voor blijven hoef je niets te doen, dus het wint op elke dag dat je er niet over nadenkt.
Is het beter om op veilig te spelen of risico te nemen?
Dat hangt af van wat er op het spel staat en van wat je wilt, en geen onderzoek kan het voor jou beslissen. Vaak is de veilige keuze prima. Twee bevindingen zijn goed om te kennen. Thomas Gilovich en Victoria Medvec vonden dat mensen kort na een keuze meer spijt hebben van wat ze deden en misging, en na veel jaren meer van wat ze nooit probeerden.
Steven Levitt liet mensen die niet uit een groot besluit kwamen, zoals stoppen met een baan, online een munt opgooien. Bij wie de munt veranderen zei, veranderde vaker, en zes maanden later waren die mensen gemiddeld gelukkiger dan de mensen bij wie de munt blijven zei. Levitt noemt het zelf een aanwijzing, omdat de mensen zelf kozen om mee te doen.
Hoe neem ik een risico zonder alles in te zetten?
Maak het risico zo klein dat je het kunt terugdraaien. Kies één ding dat je veilig houdt terwijl je het wel wilt, zoals ander werk of een andere studie. Bedenk dan de kleinste proef ervan die je deze week kunt doen. Dat kan een gesprek zijn met iemand die het werk doet, één avond proberen, of één dag meelopen.
Zo'n proef kost je een avond en laat je baan of je studie waar hij is. Daarna weet je hoe het was om het te doen, en dat kom je thuis met nadenken niet te weten.
In de app No Rush
Bij een van de stappen in de app schat je vooraf met een cijfer van 1 tot 10 hoe iets gaat, en achteraf geef je weer een cijfer. De app vraagt ook waaraan je zou merken dat je voorspelling niet klopte. Valt een stap tegen, dan zegt de app dat hij misschien te groot was voor deze week, en stelt hij een kleinere voor.
No Rush-app
Een iPhone-app voor mensen die vastlopen. De app zet steeds één kleine volgende stap klaar en zegt erbij waarom die. Het is geen therapie.
Meld me gratis aan Doe de test Voor iPhone. Binnenkort in de App Store. De eerste zeven dagen zijn gratis in de app. Daarna kies je zelf of je een abonnement neemt. Meld je je nu aan, dan blijft de app voor jou altijd gratis.
Bronnen
- Kahneman & Tversky (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk. Econometrica, 47(2), 263-291. doi.org/10.2307/1914185
- Samuelson & Zeckhauser (1988). Status quo bias in decision making. Journal of Risk and Uncertainty, 1(1), 7-59. doi.org/10.1007/BF00055564
- Gilovich & Medvec (1995). The experience of regret: what, when, and why. Psychological Review, 102(2), 379-395. doi.org/10.1037/0033-295X.102.2.379
- Levitt (2021). Heads or tails: The impact of a coin toss on major life decisions and subsequent happiness. The Review of Economic Studies, 88(1), 378-405. doi.org/10.1093/restud/rdaa016
Lees ook
- Hoe stop ik met perfectionisme?De twee kanten van perfectionisme in onderzoek, waarom het samengaat met uitstellen, en een kleine manier om te oefenen met iets goed genoeg doen.
- Hoe stop ik met zo streng zijn voor mezelf?Waarom de strenge stem in je hoofd zelden helpt, wat onderzoek naar mild zijn en jezelf vergeven vond, en een kleine manier om hem te antwoorden.
- Waarom ben ik zo bang om te mislukken?Waarom mislukken kan voelen als een oordeel over wie je bent, waarom we denken dat het langer pijn doet dan het doet, en hoe je dat toetst met één kleine stap.